Πώς ανοίγω μερίδα επενδυτή και βρίσκω ξεχασμένες μετοχές;
Μερίδα επενδυτή και λογαριασμός αξιογράφων δημιουργούνται μέσω ενός Συμμετέχοντα, δηλαδή μιας τράπεζας ή χρηματιστηριακής, και έχουν μοναδικό κωδικό στο ΣΑΤ. Για να δεις αν έχεις, ξεκινάς από το εργαλείο αναζήτησης της Euronext Securities Athens και, αν δεν βρεις, υποβάλλεις αίτηση πληροφόρησης. Τη διαδικασία και τα δικαιολογητικά τα ορίζει ο Συμμετέχων, οπότε τον ρωτάς πάντα.
Σε ένα ντουλάπι βρίσκεις ένα σημείωμα του πατέρα σου με το όνομα μιας εταιρείας. Ή θυμάσαι ότι πριν χρόνια άνοιξες λογαριασμό σε μια τράπεζα για μία μόνο συναλλαγή. Το ερώτημα είναι το ίδιο: υπάρχουν μετοχές που έχω ξεχάσει, και πού τις βρίσκω;
Η απάντηση ξεκινά από δύο έννοιες, τη μερίδα και τον λογαριασμό αξιογράφων. Εδώ εξηγούμε τη γενική διαδικασία. Δικαιολογητικά, χρεώσεις και προθεσμίες δεν τα αναφέρουμε, γιατί τα ορίζει κάθε Συμμετέχων και αλλάζουν. Τα ρωτάς εκεί.
Τι είναι η μερίδα επενδυτή και ο λογαριασμός αξιογράφων;
Οι μετοχές που διαπραγματεύονται στο Χρηματιστήριο είναι άυλες. Δεν υπάρχει χαρτί. Καταγράφονται στο ΣΑΤ, το Σύστημα Άυλων Τίτλων.
Σύμφωνα με τις συχνές ερωτήσεις της Euronext Securities Athens, κάθε δικαιούχος δημιουργεί μέσω ενός Συμμετέχοντα μια Μερίδα και έναν Λογαριασμό Αξιογράφων. Συμμετέχων είναι ο φορέας που έχει πρόσβαση στο σύστημα, όπως μια τράπεζα ή μια χρηματιστηριακή. Κάθε μερίδα έχει μοναδικό κωδικό ΣΑΤ.
Σκέψου τη μερίδα σαν τον φάκελο που είναι στο όνομά σου. Ο λογαριασμός αξιογράφων είναι το συρτάρι όπου κάθονται οι τίτλοι, και το συρτάρι το τηρεί ο Συμμετέχων.
Πώς ανοίγω μερίδα;
Δεν πηγαίνεις σε ένα κεντρικό γκισέ. Για να επενδύσεις, ανοίγεις λογαριασμό συναλλαγών σε εξουσιοδοτημένο Μέλος της Euronext Athens ή σε πλατφόρμα μεσιτείας, ακολουθώντας τις οδηγίες της εταιρείας. Η σελίδα Invest της Euronext Athens δεν δίνει λίστα εγγράφων, και εμείς δεν θα την επινοήσουμε. Τα δικαιολογητικά σου τα λέει η τράπεζα ή η χρηματιστηριακή που θα διαλέξεις.
Πριν διαλέξεις, σύγκρινε τα κόστη τους. Για το πώς τα κόστη τρώνε μια μακροπρόθεσμη επένδυση, δες το Τι είναι ένα ETF και σε τι διαφέρει από το αμοιβαίο;.
Πώς ξέρω αν έχω ήδη μερίδα;
Η Euronext Securities Athens έχει εργαλείο με τίτλο «Έχω Μερίδα και Λογαριασμό Αξιογράφων στο Σ.Α.Τ.;». Ξεκίνα από εκεί. Το βρίσκεις στη σελίδα με τις συχνές ερωτήσεις των υπηρεσιών μητρώου, που αναφέρεται στις πηγές.
Αν το εργαλείο δεν δώσει αποτέλεσμα, ο δικαιούχος μπορεί να υποβάλει στη Euronext Securities Athens Αίτηση Παροχής Πληροφόρησης. Στη σελίδα αναγράφεται ως έντυπο ΑΙΤ007. Τα έντυπα ενημερώνονται, οπότε επιβεβαίωσε στη σελίδα ποιο ισχύει τώρα.
Πώς βρίσκω ξεχασμένες μετοχές, δικές μου ή του γονιού μου;
Δύο υποθετικά παραδείγματα δείχνουν τη σειρά.
Υποθετικό παράδειγμα 1. Βρίσκεις σε ντουλάπι σημείωμα του πατέρα σου με το όνομα μιας εταιρείας, χωρίς αριθμούς. Ελέγχεις πρώτα το εργαλείο αναζήτησης. Αν δεν βρεις κάτι, υποβάλλεις αίτηση πληροφόρησης. Αν ο πατέρας σου έχει πεθάνει, διάβασε την ενότητα για την κληρονομιά παρακάτω πριν κάνεις οτιδήποτε άλλο.
Υποθετικό παράδειγμα 2. Κάποιος άνοιξε χρόνια πριν λογαριασμό σε τράπεζα για μία συναλλαγή και τον ξέχασε. Εδώ η ερώτηση είναι ποιος Συμμετέχων τηρεί τον λογαριασμό. Οι τίτλοι μπορούν να τηρούνται σε λογαριασμούς που χειρίζονται διαφορετικοί Συμμετέχοντες, οπότε αξίζει να ρωτήσεις κάθε τράπεζα ή χρηματιστηριακή με την οποία έχεις συνεργαστεί.
Όταν βρεις τη μερίδα, υπάρχει το AXIAweb, υπηρεσία παρακολούθησης για δικαιούχους. Σύμφωνα με τη σελίδα της Euronext Athens, δείχνει τα στοιχεία της μερίδας, τις τελευταίες κινήσεις του λογαριασμού αξιογράφων, το τρέχον υπόλοιπο ανά τίτλο και την αξία του χαρτοφυλακίου με βάση την τιμή κλεισίματος της προηγούμενης εργάσιμης. Οδηγίες πρόσβασης δίνει η ίδια η υπηρεσία, γιατί η σελίδα δεν τις περιγράφει βήμα βήμα.
Κλείνει η μερίδα αν δεν την ακουμπήσω;
Υπάρχουν δύο τρόποι κατάργησης, και ισχύουν μόνο όταν το υπόλοιπο είναι μηδενικό. Ο πρώτος είναι με αίτηση δική σου. Ο δεύτερος είναι αυτόματος, όταν ο λογαριασμός αξιογράφων μείνει ανενεργός 5 έτη και χωρίς υπόλοιπο.
Η διαφορά μετράει. Μετά την αυτόματη κατάργηση μπορείς να ενεργοποιήσεις ξανά τον λογαριασμό μέσω Συμμετέχοντα. Μετά την κατάργηση με αίτηση, όχι. Αν λοιπόν υπάρχουν ακόμα μετοχές στον λογαριασμό, ο κανόνας της αυτόματης κατάργησης δεν τον αφορά: ο λογαριασμός δεν καταργείται επειδή τον ξέχασες. Η σελίδα δεν περιγράφει τι άλλο μπορεί να συμβεί σε ανενεργό λογαριασμό με τίτλους, οπότε το ρωτάς τον Συμμετέχοντα.
Τι γίνεται όταν πεθάνει ο δικαιούχος;
Οι μετοχές δεν περνούν αυτόματα στο όνομα των κληρονόμων. Σύμφωνα με τις συχνές ερωτήσεις, οι κληρονόμοι πρέπει να νομιμοποιηθούν με συγκεκριμένη διαδικασία, ώστε τα αξιόγραφα να περάσουν στις δικές τους μερίδες.
Εδώ σταματάμε. Φορολογικά και νομικά ζητήματα κληρονομιάς χρειάζονται δικηγόρο ή συμβολαιογράφο, και πρακτικές οδηγίες από τον Συμμετέχοντα που τηρεί τον λογαριασμό.
Τι σημαίνει αυτό για σένα;
- Ξεκίνα πάντα από το εργαλείο «Έχω Μερίδα και Λογαριασμό Αξιογράφων στο Σ.Α.Τ.;». Είναι το λογικό πρώτο βήμα, πριν υποβάλεις οποιαδήποτε αίτηση.
- Αν δεν βρεις αποτέλεσμα, υπέβαλε αίτηση πληροφόρησης και έλεγξε στη σελίδα ποιο έντυπο ισχύει εκείνη τη στιγμή.
- Όταν βρεις μερίδα, δες το AXIAweb για το υπόλοιπο ανά τίτλο, και ρώτα τους Συμμετέχοντες αν οι τίτλοι τηρούνται και αλλού.
- Για μετοχές ανθρώπου που έχει πεθάνει, μίλα με δικηγόρο ή συμβολαιογράφο πριν κινηθείς.
- Αν ξεκινάς τώρα να επενδύεις, φρόντισε πρώτα το απόθεμα έκτακτης ανάγκης. Δες πόσα χρήματα να κρατάς στην άκρη πριν επενδύσεις.
Συχνές ερωτήσεις
Χρειάζομαι χωριστή μερίδα για κάθε τράπεζα ή χρηματιστηριακή;
Η Euronext Securities Athens αναφέρει ότι οι τίτλοι μπορούν να τηρούνται σε λογαριασμούς που χειρίζονται διαφορετικοί Συμμετέχοντες της επιλογής σου. Αν χρειάζεσαι ξεχωριστό λογαριασμό σε κάθε τράπεζα ή χρηματιστηριακή, το ρωτάς τον Συμμετέχοντα, γιατί η σελίδα δεν το διευκρινίζει.
Κλείνει η μερίδα αν δεν την ακουμπήσω για χρόνια;
Ο λογαριασμός αξιογράφων καταργείται αυτόματα όταν μείνει ανενεργός 5 έτη και δεν έχει υπόλοιπο. Αν έχεις ακόμα μετοχές μέσα, δεν ισχύει αυτός ο κανόνας. Η αυτόματη κατάργηση επιτρέπει επανενεργοποίηση μέσω Συμμετέχοντα, ενώ η κατάργηση με δική σου αίτηση όχι.
Τι κάνω αν βρω μετοχές που ανήκαν σε κάποιον που πέθανε;
Οι κληρονόμοι πρέπει πρώτα να νομιμοποιηθούν με συγκεκριμένη διαδικασία, ώστε τα αξιόγραφα να περάσουν στις δικές τους μερίδες. Ρώτα έναν δικηγόρο ή συμβολαιογράφο και τον Συμμετέχοντα που τηρεί τον λογαριασμό.
