Τι κάνει ο πληθωρισμός στις αποταμιεύσεις σου;
Ο πληθωρισμός είναι η γενική άνοδος των τιμών. Τα ευρώ στο συρτάρι μένουν ίδια, αλλά αγοράζουν λιγότερα. Γι' αυτό ένας μακροπρόθεσμος στόχος αξίζει να υπολογίζεται και σε σημερινή αξία, όχι μόνο στο ονομαστικό ποσό.
Έχεις 10.000 € στην άκρη και δεν τα αγγίζεις. Σε είκοσι χρόνια θα είναι πάλι 10.000 €. Το ερώτημα είναι τι θα μπορείς να αγοράσεις με αυτά.
Εδώ εξηγούμε την έννοια με απλά, υποθετικά νούμερα. Δεν λέμε πού να βάλεις τα χρήματά σου και δεν προβλέπουμε πού θα πάνε οι τιμές.
Τι είναι ο πληθωρισμός;
Σύμφωνα με την ΕΚΤ, πληθωρισμός υπάρχει όταν ανεβαίνουν γενικά οι τιμές αγαθών και υπηρεσιών και όχι μόνο οι τιμές κάποιων προϊόντων. Το αποτέλεσμα, όπως το περιγράφει η ίδια, είναι ότι με 1 € σήμερα αγοράζεις λιγότερα απ’ όσα αγόραζες χθες.
Αν ανέβει μόνο η τιμή του καφέ, δεν έχουμε πληθωρισμό. Αν ανεβαίνουν οι τιμές σε πολλά πράγματα μαζί, έχουμε.
Τι σημαίνει αγοραστική δύναμη;
Είναι το πόσα πράγματα αγοράζεις με ένα ποσό. Όταν οι τιμές ανεβαίνουν, το ίδιο ποσό αγοράζει λιγότερα. Η αγοραστική δύναμη έχει μειωθεί, παρότι ο αριθμός στον λογαριασμό είναι ο ίδιος.
Η ΕΚΤ ορίζει τον πρωταρχικό της στόχο ακριβώς έτσι: να διατηρείται η σταθερότητα των τιμών, δηλαδή να διατηρείται η αγοραστική δύναμη του ευρώ.
Ποια η διαφορά ονομαστικής και πραγματικής αξίας;
Αυτός ο διαχωρισμός είναι δική μας εξήγηση. Δεν είναι ορισμός της ΕΚΤ.
- Ονομαστική αξία: το ποσό που γράφει ο λογαριασμός ή το συμβόλαιο. 10.000 € είναι πάντα 10.000 €.
- Πραγματική αξία: πόσα αγοράζει αυτό το ποσό. Την εκφράζουμε σε «σημερινά ευρώ», δηλαδή σε αγοραστική δύναμη του σήμερα.
Τα δύο ποσά ταυτίζονται μόνο τη στιγμή που τα κοιτάς. Όσο περνά ο χρόνος και οι τιμές ανεβαίνουν, η πραγματική αξία μένει πίσω από την ονομαστική.
Πόσα θα αξίζουν τα χρήματά μου σε 10 ή 20 χρόνια;
Η ΕΚΤ δίνει ένα παράδειγμα με σταθερή ετήσια αύξηση 2%: μετά από 10 χρόνια, το γενικό επίπεδο τιμών είναι πάνω από 20% υψηλότερο. Παίρνουμε τον ίδιο υποθετικό ρυθμό για τους υπολογισμούς μας. Προσοχή: είναι άσκηση, όχι πρόβλεψη. Κανείς δεν ξέρει πώς θα κινηθούν οι τιμές τα επόμενα χρόνια.
Υποθετικό παράδειγμα 1. Έχεις 10.000 € στο συρτάρι και υποθέτουμε σταθερό πληθωρισμό 2% τον χρόνο. Οι υπολογισμοί είναι προσεγγιστικοί.
- Σε 10 χρόνια, για να αγοράσεις ό,τι αγοράζεις σήμερα με 10.000 €, θα χρειάζονται περίπου 12.190 €.
- Σε 20 χρόνια, θα χρειάζονται περίπου 14.860 €.
Το ίδιο παράδειγμα από την ανάποδη: τα 10.000 € που μένουν ίδια αγοράζουν ό,τι αγοράζουν σήμερα περίπου 8.200 € μετά από 10 χρόνια και περίπου 6.730 € μετά από 20. Τα χρήματα δεν χάθηκαν. Απλώς αγοράζουν λιγότερα.
Πώς υπολογίζεις έναν στόχο σε σημερινή αξία;
Εδώ φαίνεται η πρακτική χρησιμότητα. Ένας στόχος όπως «100.000 € σε 20 χρόνια» ακούγεται καθαρός. Το ποσό όμως είναι ονομαστικό.
Υποθετικό παράδειγμα 2. Έχεις στόχο 100.000 € σε 20 χρόνια και υποθέτουμε πληθωρισμό 2% τον χρόνο.
- Σε σημερινή αξία, τα 100.000 € του μέλλοντος ισοδυναμούν με περίπου 67.300 €.
- Αν θέλεις στόχο που να αγοράζει όσο 100.000 € σήμερα, χρειάζεσαι ονομαστικά περίπου 148.600 €.
Υποθετικό παράδειγμα 3. Ο ίδιος στόχος με πιο ψηλό υποθετικό πληθωρισμό, 3% τον χρόνο. Ο αριθμός είναι καθαρά υποθετικός και χρησιμεύει μόνο για να δείξει την ευαισθησία. Για να αγοράζεις όσο 100.000 € σήμερα, θα χρειαζόσουν ονομαστικά περίπου 180.600 €.
Στις δύο υποθετικές ασκήσεις, μία ποσοστιαία μονάδα παραπάνω πληθωρισμό τον χρόνο αλλάζει τον στόχο κατά περίπου 32.000 € (180.600 € μείον 148.600 €). Για αυτό, όταν σχεδιάζεις, δοκιμάζεις περισσότερα από ένα σενάρια. Για τον ίδιο λόγο, κάθε στόχος μπορεί να γράφεται σε δύο μορφές: «πόσα ευρώ» και «πόσα σε σημερινή αξία». Περισσότερα για το πώς ορίζεις στόχους με βάση τον χρόνο, στο άρθρο Πώς βάζεις στόχους χρημάτων με βάση τον χρόνο.
Πώς μετράται ο πληθωρισμός;
Η ΕΚΤ περιγράφει ένα «καλάθι», δηλαδή όλα τα αγαθά και τις υπηρεσίες που καταναλώνουν τα νοικοκυριά μέσα στη χρονιά. Παρακολουθεί πώς αλλάζει το κόστος του συνολικά. Ως κατάλληλο μέτρο χρησιμοποιεί τον εναρμονισμένο δείκτη τιμών καταναλωτή (HICP). Η ΕΚΤ θεωρεί ότι η σταθερότητα των τιμών διατηρείται καλύτερα όταν στοχεύει σε πληθωρισμό 2% μεσοπρόθεσμα. Αποκλίσεις προς τα πάνω ή προς τα κάτω από τον στόχο τις θεωρεί εξίσου ανεπιθύμητες.
Υπάρχει όμως ένα όριο. Η Eurostat σημειώνει ότι ο HICP δεν προορίζεται ως δείκτης κόστους ζωής. Ένα νοικοκυριό που ξοδεύει περισσότερα σε ενοίκιο ή σε καύσιμα από το μέσο καλάθι μπορεί να νιώσει διαφορετικό πληθωρισμό από τον ανακοινωμένο. Δες τι αγοράζεις εσύ, όχι μόνο το γενικό νούμερο.
Τι σημαίνει αυτό για σένα;
- Γράφε τους στόχους σε δύο μορφές. Ονομαστικό ποσό και ποσό σε σημερινή αξία.
- Δοκίμασε περισσότερα σενάρια. Υπολόγισε τον στόχο με χαμηλότερο και υψηλότερο υποθετικό πληθωρισμό, για να δεις πόσο αλλάζει.
- Κράτα το αποθεματικό σου για τον σκοπό του. Το αποθεματικό έκτακτης ανάγκης υπάρχει για να σε καλύπτει σε ανάγκη, και εκεί μετράει περισσότερο η διαθεσιμότητα.
- Λογάριασε και τα κόστη. Ό,τι κρατάς μακροπρόθεσμα επηρεάζεται και από τις χρεώσεις του. Δες πόσο κοστίζει πραγματικά μια επένδυση.
Το άρθρο είναι μόνο για ενημέρωση και εκπαίδευση και δεν αποτελεί επενδυτική συμβουλή. Οι επενδύσεις, και ειδικά τα κρυπτονομίσματα, έχουν υψηλό ρίσκο. Μπορεί να χάσεις μέρος ή όλο το κεφάλαιό σου.
Το άρθρο γράφτηκε με τη βοήθεια AI και τα στοιχεία του ελέγχθηκαν αυτόματα με τις πηγές.
Συχνές ερωτήσεις
Ο πληθωρισμός μειώνει τα χρήματα που έχω στην άκρη;
Δεν μειώνει το ποσό που βλέπεις στον λογαριασμό. Μειώνει όμως όσα μπορείς να αγοράσεις με αυτό, αν οι τιμές ανεβαίνουν. Γι' αυτό μετράει η αγοραστική δύναμη και όχι μόνο το ονομαστικό ποσό.
Ο πληθωρισμός που ανακοινώνεται είναι ίδιος για όλους;
Όχι απαραίτητα. Η Eurostat σημειώνει ότι ο εναρμονισμένος δείκτης (HICP) σχεδιάστηκε για να αξιολογεί τη σταθερότητα των τιμών και δεν προορίζεται ως δείκτης κόστους ζωής. Ο προσωπικός πληθωρισμός κάθε νοικοκυριού εξαρτάται από το τι αγοράζει.
Μπορώ να ξέρω πόσο θα είναι ο πληθωρισμός τα επόμενα χρόνια;
Όχι. Οι αριθμοί του άρθρου είναι υποθετικοί και δείχνουν μόνο πώς δουλεύει ο υπολογισμός. Γι' αυτό καλό είναι να δοκιμάζεις περισσότερα από ένα σενάρια.
